Opinie - Kunnen we nu eindelijk de PFAS-kraan dichtdraaien?
PFAS is niet weg te slaan uit de actualiteit. Elke week duikt wel een nieuw bericht op over vervuilde sites, bloedonderzoeken bij burgers of PFAS in ons drinkwater. PFAS is een vloek voor mens en milieu. Op Europees niveau komt er een nieuwe kans om de productie en het gebruik van PFAS uit te faseren. Maar dit mag geen excuus zijn voor de Belgische overheid om intussen bij de pakken te blijven zitten.
22 mei 2026
PFAS stapelt zich op in het milieu en in ons lichaam. De gevolgen zijn ondertussen goed gedocumenteerd. Een recent rapport schat de jaarlijkse gezondheidskosten op bijna 40 miljard euro per jaar in de EU en volgens de Europese Commissie is dit nog een onderschatting van de werkelijk kost.1 De Europese koepels van endocrinologen waarschuwden in 2025 opnieuw voor de nefaste impact van PFAS op de volksgezondheid en riepen op om de PFAS-vervuiling zo snel mogelijk stop te zetten.2
Voor België is de situatie bijzonder ernstig. Ons land telt meer dan 6.700 met PFAS vervuilde sites, het hoogste aantal in Europa. Volgens het Europese Milieuagentschap heeft 17% van de Belgische jongeren te hoge concentraties PFAS in het bloed.3 De maatschappelijke kost loopt volgens recente berekeningen intussen mogelijk tot 6,2 miljard euro per jaar op.4 In een politieke context waarin de regering koortsachtig op zoek is naar miljarden om het gat in de Belgische begroting te dichten, is het ronduit absurd om een gezondheids- en milieuprobleem dat ons jaarlijks tot 6,2 miljard euro kan kosten niet prioritair aan te pakken.
Europa aan zet
In februari 2023 publiceerde het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA) een universeel PFAS-restrictievoorstel om deze ‘forever chemicals’ te beperken, zoals voorgesteld door Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden. Twee wetenschappelijk comités van het ECHA onderzochten het dossier uitvoerig. Hun conclusie was helder: het beperken van de productie, het gebruik en op de markt brengen van PFAS is de meest efficiënte manier om de risico’s aan te pakken.5
De Europese Commissie zal nu een wetgevend kader moeten uitwerken. Dat debat wordt ongetwijfeld stevig. PFAS zit vandaag in duizenden toepassingen: van auto-onderdelen tot medische hulpmiddelen en kookgerei. De Belgische federale regering zich in haar regeerakkoord geëngageerd om een Europees uitfaseringsplan voor PFAS te steunen. Dat engagement moet nu concreet worden gemaakt.
Welk gebruik is nog van essentieel belang?
De centrale vraag wordt: voor welke toepassingen willen we het gebruik van PFAS nog toelaten? Gebruik zou in de toekomst beperkt moeten worden tot strikt essentiële toepassingen, en alleen zolang er geen veilig alternatief bestaat.
Dat medische toepassingen voorlopig als essentieel worden beschouwd, valt te verdedigen wanneer veilige alternatieven ontbreken. Maar wat met PFAS in auto-onderdelen of bouwmaterialen? Eventuele uitzonderingen moeten alleszins beperkt worden in de tijd.
België hoeft niet te wachten op Europa
De Europese besluitvorming neemt tijd. Dat betekent niet dat België intussen inert moet toekijken. PFAS wordt nog massaal gebruikt in de Belgische industrie, zo’n 8.330 ton volgens een rapport uit 2023. Andere landen, zoals Frankrijk6 en Denemarken7 verbieden PFAS o.a. in consumentenproducten en pesticiden. Federaal minister Crucke ontwikkelde een actieplan dat eind 2025 met weinig animo aan bod kwam in de Ministerraad.8 Een nieuwe impact assessment studie werd besteld. Tegelijk voorziet het federale regeerakkoord wel in een PFAS-fonds “ter compensatie van de schade en de slachtoffers van PFAS-vervuiling”. Dat fonds moet deze legislatuur eindelijk operationeel worden.
De deelstaten ondernemen eveneens stappen. Vlaanderen wil tegen 2030 de gezondheidsrisico’s van zeer schadelijke stoffen zoals PFAS terugbrengen tot een “aanvaardbaar” niveau. Wallonië kondigde recent aan te streven naar een verbod op pesticiden die PFAS bevatten.
Nu in actie schieten
Er is dus een momentum om de PFAS-kraan eindelijk dicht te draaien. Zowel op Europees niveau, als op nationaal en regionaal niveau. De cijfers zijn duidelijk. De gezondheidsrisico’s zijn bekend en burgers verwachten dat de overheden ingrijpen.
Wat nu nog ontbreekt, is een coherente aanpak over de verschillende beleidsniveaus heen. De versnippering van bevoegdheden in België dreigt de daadkracht opnieuw te ondermijnen. Daarom is een interfederaal actieplan rond PFAS noodzakelijk.
De vraag is niet langer of we moeten ingrijpen, maar hoe snel we bereid zijn dat te doen. Elke verloren tijd betekent extra vervuiling, extra gezondheidsrisico’s en extra kosten voor de samenleving.
De opportuniteit ligt op tafel. Nu nog de politieke moed om ze te grijpen.
Directeur-Generaal van de Onafhankelijke Ziekenfondsen
1 European Commission: Directorate-General for Environment, WSP, Ricardo and Trinomics, The cost of PFAS pollution for our society – Final report, Publications Office of the European Union, 2026 - The cost of PFAS pollution for our society - Publications Office of the EU
2 Joint Statement by the European Society of Endocrinology, the European Society for Paediatric Endocrinology and the Endocrine Society in response to the publication of an updated PFAS restriction proposal by ECHA, 2025 - pfas-statement-urgent-need-for-a-universal-pfas-restriction-in-the-eu_october-2025.pdf
3 Risks of PFAS for human health in Europe, EEA, 2025 - Risks of PFAS for human health in Europe (Signal) | Indicators and signals | European zero pollution dashboards (EEA)
4 Rapport van adviesbureau RDC Environment, 2026 - Kosten om PFAS-vervuiling op te ruimen, kunnen oplopen tot 6,2 miljard euro per jaar | VRT NWS Nieuws
5 ECHA supports PFAS restriction with targeted derogations, ECHA, 2026 - https://echa.europa.eu/nl/-/echa-supports-pfas-restriction-with-targeted-derogations
8 Strategie in het kader van de PFAS-crisis, 2025 - Strategie in het kader van de PFAS-crisis | News.belgium
